नेपाल–स्विट्जरल्यान्डबीच Digital Technology क्षेत्रमा सहकार्यबारे छलफल

काठमाडौं । सूचना तथा सञ्चारमन्त्री डा. विक्रम तिमिल्सिना र स्विट्जरल्यान्डको Federal Office of Communications (OFCOM) का वरिष्ठ नीति सल्लाहकार इसाबेल लोइसबीच शिष्टाचार भेटवार्ता भएको छ। भेटका क्रममा नेपाल र स्विट्जरल्यान्डबीच Information and Communication Technology (ICT) तथा Digital Technology को क्षेत्रमा सहकार्य र सहयोग विस्तार गर्ने विषयमा छलफल भएको हो।

मन्त्री डा. तिमिल्सिनासँग भएको भेटमा नेपालमा भइरहेको Digital Transformation, Digital Security, Data Protection तथा सूचना प्रविधिको विकासका विषयमा विचार आदानप्रदान भएको थियो। दुवै पक्षले प्रविधिको तीव्र विकाससँगै त्यसबाट सिर्जना हुने अवसर र चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य आवश्यक रहेको विषयमा समेत चर्चा गरेका थिए।

भेटमा सञ्चारमन्त्री तिमिल्सिनाले नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा स्विट्जरल्यान्ड सरकारले गर्दै आएको सहयोग र सहकार्यप्रति धन्यवाद व्यक्त गरे। उनले आगामी दिनमा पनि Information Technology तथा अन्य सम्बन्धित क्षेत्रमा सहकार्यलाई थप विस्तार गर्न नेपाल इच्छुक रहेको बताएका थिए।

नेपालले पछिल्लो समय Digital Transformation लाई प्राथमिकतामा राखेर सरकारी सेवा, सूचना प्रणाली तथा प्रविधिसँग सम्बन्धित संरचनालाई थप व्यवस्थित बनाउने प्रयास गरिरहेको मन्त्री तिमिल्सिनाले उल्लेख गरेका थिए। Digital Technology को प्रयोग विस्तार हुँदै जाँदा यस क्षेत्रले आर्थिक विकास, सार्वजनिक सेवा प्रवाह र निजी क्षेत्रको लगानीमा समेत नयाँ अवसर सिर्जना गर्न सक्ने उनको भनाइ थियो।

Digital Security र Digital Sovereignty मा छलफल

भेटवार्ताका क्रममा Digital Security, Digital Sovereignty र Digital Integrity का विषय पनि प्रमुख रूपमा उठेका थिए। पछिल्लो समय सरकारी तथा निजी क्षेत्रमा Digital System को प्रयोग बढ्दै गएसँगै साइबर सुरक्षा र डिजिटल पूर्वाधारको सुरक्षालाई महत्वपूर्ण विषयका रूपमा हेरिँदै आएको छ।

नेपालमा Digital Services को विस्तारसँगै नागरिकका Data, सरकारी सूचना प्रणाली र Online Platforms को सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु आवश्यक हुँदै गएको छ। यस सन्दर्भमा Digital Security सम्बन्धी नीति, प्रविधि र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवबाट नेपालले कसरी लाभ लिन सक्छ भन्ने विषयमा पनि छलफल भएको थियो।

मन्त्री तिमिल्सिनाले नेपालले Digital Transformation लाई प्राथमिकतामा राखेर अघि बढिरहेको जानकारी दिँदै यस क्षेत्रमा लगानीका लागि वातावरण पनि क्रमशः सहज बन्दै गएको बताएका थिए। Information Technology को विकासमार्फत नयाँ रोजगारी सिर्जना, Digital Entrepreneurship को विस्तार तथा प्रविधिमा आधारित सेवा विकास गर्न सकिने सम्भावनातर्फ पनि ध्यान दिइएको थियो।

नेपालका लागि ICT Sector केवल सरकारी सेवा Digitalize गर्ने माध्यम मात्र नभई आर्थिक विकासको नयाँ आधार बन्न सक्ने भएकाले यस क्षेत्रमा Investment र International Cooperation आवश्यक रहेकोमा जोड दिइएको थियो।

AI Global Summit 2027 मा नेपालको सहभागिताका लागि निमन्त्रणा

भेटवार्ताको अर्को महत्वपूर्ण विषय AI Global Summit 2027 रहेको थियो। वरिष्ठ नीति सल्लाहकार इसाबेल लोइसले सन् २०२७ जुन २१ र २२ गते स्विट्जरल्यान्डको जेनेभामा आयोजना हुने AI Global Summit 2027 मा नेपालको सहभागिताका लागि निमन्त्रणा दिएकी थिइन्।

Artificial Intelligence अर्थात् AI को विकास र प्रयोग विश्वव्यापी रूपमा तीव्र भइरहेका बेला यसको सुरक्षित, जिम्मेवार र समावेशी प्रयोगबारे अन्तर्राष्ट्रिय तहमा छलफल हुँदै आएको छ। यही सन्दर्भमा आयोजना हुने Summit मा नेपालको सहभागितालाई पनि महत्वपूर्ण मानिएको छ।

लोइसले सम्मेलनमा नेपालको प्राथमिकता तथा सम्बन्धित Stakeholders का धारणा र चासोका विषयमा समेत जानकारी लिएकी थिइन्। नेपालको Digital Transformation, AI सम्बन्धी प्राथमिकता तथा प्रविधिको विकासका क्रममा देखिएका अवसर र चुनौतीबारे नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा आफ्ना धारणा राख्न सक्ने विषयमा छलफल भएको थियो।

AI को विकाससँगै यसको Governance, Digital Security, Data Privacy, Responsible AI तथा Technology Access जस्ता विषय महत्वपूर्ण बन्दै गएका छन्। त्यसैले नेपालजस्ता विकासशील मुलुकका लागि AI Technology बाट प्राप्त हुन सक्ने लाभ र यससँग जोडिएका चुनौतीबारे अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य आवश्यक रहेको देखिन्छ।

Freedom Online Coalition मा नेपालको सम्भावित सहभागिता

भेटका क्रममा Freedom Online Coalition मा नेपालको सम्भावित सहभागिताबारे पनि छलफल भएको थियो। साथै नेपालले उक्त Coalition मा Observer का रूपमा खेल्न सक्ने भूमिकाबारे पनि कुराकानी भएको थियो।

Freedom Online Coalition विभिन्न देशबीच Internet Freedom, Freedom of Expression, Privacy तथा Online Rights को प्रवर्द्धनका लागि सहकार्य गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धन हो। हाल उक्त Coalition मा ४२ सदस्य राष्ट्र रहेको बताइएको छ।

Digital World मा नागरिकको Online Rights, Privacy र Freedom of Expression का विषय महत्वपूर्ण बन्दै गएकाले यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय Framework तथा Cooperation Mechanism मा नेपालको सहभागिताले देशलाई नीति निर्माण तथा अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव आदानप्रदानमा सहयोग पुग्न सक्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।

नेपालमा पनि Internet Access को विस्तारसँगै Digital Rights सम्बन्धी बहस बढ्दै गएको छ। नागरिकको Privacy सुरक्षित राख्ने, Online Platform को सुरक्षित प्रयोग सुनिश्चित गर्ने तथा Digital Space मा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको संरक्षण गर्ने विषयमा नीति र अभ्यासलाई थप व्यवस्थित गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।

Freedom Online Coalition मा सहभागिता वा Observer Role का विषयमा भएको छलफलले नेपालले Digital Rights र Internet Governance सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय संवादमा आफ्नो सहभागिता विस्तार गर्न खोजिरहेको संकेत गर्छ।

Digital Cooperation विस्तार गर्ने सम्भावना

नेपाल र स्विट्जरल्यान्डबीच भएको यो भेटवार्ताले Information Technology तथा Digital Sector मा आगामी सहकार्यका सम्भावनाबारे संवादलाई अघि बढाएको छ। Digital Transformation, Cyber Security, Digital Sovereignty, AI र Online Rights जस्ता विषय अहिले विश्वव्यापी रूपमा महत्वपूर्ण बन्दै गएका छन्।

नेपालले पनि Digital Economy र Technology Sector लाई प्राथमिकता दिँदै सरकारी सेवा तथा आर्थिक गतिविधिमा प्रविधिको प्रयोग विस्तार गरिरहेको अवस्थामा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीबाट नयाँ Knowledge, Technology र Investment भित्र्याउन सकिने सम्भावना छ।

स्विट्जरल्यान्डसँग विभिन्न क्षेत्रमा हुँदै आएको सहकार्यलाई Information and Communication Technology को क्षेत्रमा समेत विस्तार गर्न सकेमा Digital Capacity Building, Policy Development र Technology Cooperation मा नेपालले लाभ लिन सक्ने देखिन्छ।

विशेषगरी AI, Digital Security र Digital Governance जस्ता नयाँ क्षेत्रका लागि अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र विशेषज्ञताको आदानप्रदान महत्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले आगामी दिनमा नेपाल र स्विट्जरल्यान्डबीच ICT सम्बन्धी सहकार्यले थप प्राथमिकता पाउने सम्भावना देखिएको छ।

यस भेटवार्तामार्फत नेपालले आफ्नो Digital Transformation को प्राथमिकता, Technology Investment का लागि बन्दै गएको वातावरण तथा Digital Rights र Security सम्बन्धी चासो प्रस्तुत गरेको छ। त्यस्तै स्विट्जरल्यान्डतर्फबाट AI Global Summit 2027 मा नेपालको सहभागिताका लागि निमन्त्रणा तथा Freedom Online Coalition सम्बन्धी संवाद अघि बढाइएको छ।

समग्रमा, भेटवार्ताले Digital Technology, AI, Digital Security र Online Rights का क्षेत्रमा नेपाल र स्विट्जरल्यान्डबीच आगामी दिनमा सहकार्य विस्तार गर्न सकिने सम्भावनालाई थप बल दिएको छ।