पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबरासहित निकटस्थका घरमा सम्पत्ति शुद्धीकरणको छापा

काठमाडौं । सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबरा, उनका निकटस्थ व्यक्ति तथा केही नातेदारका घरमा छापा मारेको छ। विभाग तथा प्रधानमन्त्रीनिकट स्रोतलाई उद्धृत गर्दै विभिन्न सञ्चारमाध्यमले जनाएअनुसार बुधबार जबरासहित उनीसँग सम्बन्धित केही व्यक्तिका निवासमा विभागको टोली पुगेको हो।

स्रोतका अनुसार पूर्वप्रधानन्यायाधीश जबराको काठमाडौंस्थित निवाससहित नवराज थपलिया, दीपक तिमल्सिना र नारायण दाहालको घरमा पनि Money Laundering Investigation अन्तर्गतको टोलीले छापा मारेको हो। यससँगै जबराका केही नातेदारको घरमा समेत अनुसन्धान टोली पुगेको बताइएको छ।

रिपोर्टअनुसार जबराका भाइ प्रभुशमशेर जबरा तथा ज्वाइँ नाता पर्ने नवीन बस्नेतको घरमा पनि सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागको टोली पुगेको छ। विभिन्न स्थानमा एकैपटक गरिएको खानतलासीका क्रममा केही महत्वपूर्ण कागजात तथा सामग्री नियन्त्रणमा लिइएको स्रोतको दाबी छ।

जबराको निवासमा पनि अनुसन्धान टोली

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागको टोलीले पूर्वप्रधानन्यायाधीश जबराको काठमाडौंस्थित निवासमा समेत खानतलासी गरेको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ। एक रिपोर्टअनुसार अनुसन्धानका क्रममा उनको निवासबाट केही कागजात तथा विद्युतीय उपकरणसमेत नियन्त्रणमा लिइएको बताइएको छ।

यद्यपि, छापाका क्रममा बरामद गरिएका सामग्रीको विस्तृत विवरण र अनुसन्धानको ठ्याक्कै दायरा विभागले सार्वजनिक गरेको छैन। त्यसैले अनुसन्धानमा रहेका व्यक्तिहरूमाथि कुनै कसुर प्रमाणित भइसकेको अर्थ नलाग्ने विषय महत्वपूर्ण हुन्छ। अहिलेको अवस्थामा विभागको अनुसन्धान र स्रोतबाट आएका विवरणलाई छुट्टाछुट्टै बुझ्नुपर्ने अवस्था छ।

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग नेपाल सरकारअन्तर्गतको निकाय हो, जसले Money Laundering लगायतका विषयमा अनुसन्धान गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ। विभागको आधिकारिक वेबसाइटमा पनि सम्पत्ति शुद्धीकरण तथा आर्थिक अपराधसँग सम्बन्धित अनुसन्धान र विभिन्न कानुनी व्यवस्थाबारे जानकारी उपलब्ध छ।

एकैपटक विभिन्न व्यक्तिका घरमा खानतलासी

बुधबार भएको कारबाहीमा जबरासँग सम्बन्धित विभिन्न व्यक्तिका घरमा एकैपटक अनुसन्धान टोली पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। स्रोतका अनुसार जबराका निकट मानिएका व्यक्ति तथा आफन्तको घरमा समेत टोली पुगेपछि यो घटनाले थप चासो सिर्जना गरेको छ।

नवराज थपलिया, दीपक तिमल्सिना र नारायण दाहालको निवासमा समेत छापा मारिएको बताइएको छ। यस्तै प्रभुशमशेर जबरा र नवीन बस्नेतको घरमा पनि टोली पुगेको स्रोतको दाबी छ।

छापा तथा खानतलासीका क्रममा महत्त्वपूर्ण कागजातहरू बरामद गरिएको स्रोतले जनाएको छ। ती कागजात अनुसन्धानका लागि कति महत्वपूर्ण छन् र तिनबाट के–कस्ता विषय खुल्न सक्छन् भन्नेबारे भने विभागबाट विस्तृत जानकारी सार्वजनिक भएको छैन।

अनुसन्धानका क्रममा बरामद भएका कागजात तथा अन्य सामग्रीको अध्ययनपछि मात्र अनुसन्धानको वास्तविक दिशा स्पष्ट हुने देखिन्छ। सम्बन्धित निकायले आवश्यक प्रमाण संकलन, वित्तीय कारोबारको अध्ययन तथा सम्बन्धित व्यक्तिहरूसँग जोडिएका विषयको परीक्षण गर्न सक्ने अवस्था रहन्छ।

केही दिनअघि जबरा पक्राउ परेका थिए

यो छापा प्रकरणभन्दा केही दिनअघि मात्रै पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबरा पक्राउ परेका थिए। असोज ११ गते काठमाडौंको महाराजगञ्जस्थित निवासबाट उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले उनलाई पक्राउ गरेको समाचार सार्वजनिक भएको थियो। प्रहरी स्रोतले उनको पक्राउ पुष्टि गरे पनि त्यतिबेला पक्राउको विस्तृत कारण तत्काल सार्वजनिक गरिएको थिएन।

जबरालाई पक्राउ गरेपछि करिब १२ घण्टा प्रहरीको नियन्त्रणमा राखेर छाडिएको थियो। त्यस घटनापछि उनको पक्राउको विषयमा विभिन्न प्रश्न उठेका थिए। राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले समेत पक्राउ प्रकरणबारे चासो राखेको र त्यस विषयमा अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रहरी प्रमुखसँग जानकारी लिएको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको थियो।

पछिल्लो समय भने जबरासहित उनीसँग सम्बन्धित व्यक्तिका घरमा सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले खानतलासी गरेपछि घटनाले अर्को मोड लिएको छ।

जबराको विगतको न्यायिक विवाद

चोलेन्द्र शमशेर जबरा २०७५ पुसमा सर्वोच्च अदालतको प्रधानन्यायाधीश बनेका थिए। उनीविरुद्ध २०७८ फागुन १ गते संसद्मा महाअभियोग प्रस्ताव दर्ता भएपछि उनी निलम्बनमा परेका थिए। लामो समयसम्म महाअभियोगको प्रक्रिया टुंगोमा नपुगेपछि उनको न्यायिक भूमिकाको विषय विवादमा रहँदै आएको थियो।

यसैबीच, जबराविरुद्ध दर्ता भएको महाअभियोगको औचित्यसम्बन्धी विवादमा सर्वोच्च अदालतको संवैधानिक इजलासले हालै फैसला गरेको थियो। उक्त फैसलामा महाअभियोगको औचित्य समाप्त भएको ठहर गर्दै सम्बन्धित रिटहरू खारेज गरिएको थियो।

त्यसपछि जबराको पक्राउ र अहिले भएको सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अनुसन्धानले उनको सार्वजनिक तथा कानुनी अवस्थाबारे पुनः चर्चा बढाएको छ।

अनुसन्धानको निष्कर्ष आउन बाँकी

सम्पत्ति शुद्धीकरण विभागले विभिन्न स्थानमा छापा मारेको भए पनि अनुसन्धानको अन्तिम निष्कर्ष भने सार्वजनिक भइसकेको छैन। छापाका क्रममा बरामद भएको भनिएका कागजात, विद्युतीय उपकरण तथा अन्य सामग्रीको अध्ययनपछि मात्र अनुसन्धानको वास्तविक अवस्था स्पष्ट हुने देखिन्छ।

सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अनुसन्धानमा वित्तीय कारोबार, सम्पत्तिको स्रोत, कारोबारसँग सम्बन्धित कागजात तथा अन्य प्रमाणको अध्ययन महत्वपूर्ण हुने गर्छ। त्यसैले अहिले गरिएको खानतलासीलाई अनुसन्धान प्रक्रियाको एउटा चरणका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।

विभाग तथा प्रधानमन्त्रीनिकट स्रोतलाई उद्धृत गर्दै सार्वजनिक भएका विवरणमा जबरासहित उनका निकटस्थ तथा नातेदारका घरमा छापा परेको उल्लेख भए पनि अनुसन्धानको आधार, सम्भावित कसुर र आगामी कानुनी प्रक्रियाबारे आधिकारिक रूपमा विस्तृत विवरण सार्वजनिक हुन बाँकी छ।

यसअघि पक्राउ र अहिलेको छापाबीच कुनै प्रत्यक्ष कानुनी सम्बन्ध रहेको विषय पनि सम्बन्धित निकायबाट औपचारिक रूपमा स्पष्ट गरिएको छैन। त्यसैले अनुसन्धान पूरा नहुँदासम्म सार्वजनिक भएका दाबीलाई आरोप वा स्रोतको विवरणका रूपमा मात्र बुझ्नुपर्ने हुन्छ।

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागको पछिल्लो कदमसँगै पूर्वप्रधानन्यायाधीश जबरा तथा उनीसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूको सम्पत्ति र वित्तीय कारोबारबारे अनुसन्धान कुन दिशामा अघि बढ्छ भन्ने विषय अब चासोको विषय बनेको छ। विभागको आगामी अनुसन्धान र आधिकारिक विवरणपछि मात्र यस प्रकरणको वास्तविक कानुनी अवस्था थप स्पष्ट हुने देखिन्छ।y