बलिउड अभिनेता नाना पाटेकरको ७५ वर्षको उमेरमा निधन

काठमाडौं । बलिउड तथा मराठी सिनेमाका चर्चित अभिनेता नाना पाटेकरको ७५ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । बिहीबार बिहान गोवास्थित डोना पाउलामा रहेको आफ्नै निवासमा उनी अचेत अवस्थामा भेटिएका थिए । त्यसपछि उनलाई अस्पताल लगिएको थियो । चिकित्सकका अनुसार उनलाई Cardiac Arrest भएको थियो र करिब ४५ मिनेटसम्म CPR मार्फत बचाउने प्रयास गरिए पनि उनलाई बचाउन सकिएन ।

नाना पाटेकरको निधनले भारतीय Film Industry मा शोक छाएको छ । चार दशकभन्दा लामो अभिनय यात्रामा उनले हिन्दी र मराठी दुवै भाषाका फिल्ममा फरक–फरक किसिमका भूमिका निर्वाह गरेका थिए । उनको अभिनयमा देखिने intensity, dialogue delivery र character portrayal का कारण उनी भारतीय सिनेमाका विशिष्ट अभिनेतामध्ये एकका रूपमा चिनिन्थे ।

चिकित्सकका अनुसार नाना पाटेकरलाई बिहीबार बिहान गोवाको डोना पाउलास्थित निवासबाट अस्पताल लगिएको थियो । अस्पताल पुर्‍याउँदा चिकित्सकहरूले उनलाई बचाउने प्रयास गरेका थिए । करिब ४५ मिनेटसम्म CPR गरे पनि उनको अवस्था सुधार नभएपछि बिहान करिब ५ः१० बजे मृत घोषणा गरिएको थियो । उनको मृत्युको घटनामा medico-legal प्रक्रिया पूरा गरिएको र postmortem समेत गरिने जानकारी चिकित्सकहरूले दिएका छन् । त्यसैले Cardiac Arrest लाई तत्काल देखिएको कारणका रूपमा उल्लेख गरिए पनि मृत्युको विस्तृत कारण postmortem पछि थप स्पष्ट हुने बताइएको छ ।

चार दशकभन्दा लामो Film Career

नाना पाटेकरको वास्तविक नाम विश्वनाथ पाटेकर थियो । उनले भारतीय सिनेमामा लामो समयसम्म सक्रिय रहँदै आफूलाई versatile actor का रूपमा स्थापित गरेका थिए । सन् १९७८ मा आएको हिन्दी फिल्म ‘गमन’ बाट उनको अभिनय यात्राले व्यापक रूपमा सुरुवात पाएको थियो । त्यसपछि उनले Marathi Cinema तथा Hindi Cinema मा निरन्तर काम गर्दै आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएका थिए ।

उनको अभिनय यात्रामा सुरुवाती चरणदेखि नै सामाजिक विषय, अपराध, राजनीति, पारिवारिक सम्बन्ध तथा संघर्षपूर्ण पात्रहरू देखिन्थे । साना भूमिकाबाट सुरु भएको उनको करियर पछि मुख्य तथा प्रभावशाली भूमिकासम्म पुगेको थियो ।

सन् १९८० र १९९० को दशकमा नाना पाटेकरले धेरै चर्चित फिल्ममा काम गरे । ‘अंकुश’, ‘प्रतिघात’, ‘प्रहार’, ‘परिन्दा’, ‘तिरंगा’, ‘क्रान्तिवीर’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘खामोशी : द म्युजिकल’ लगायतका फिल्मले उनलाई दर्शकमाझ थप लोकप्रिय बनाए ।

विशेषगरी ‘क्रान्तिवीर’ मा उनको अभिनयलाई निकै प्रशंसा गरिएको थियो । उक्त भूमिकाका लागि उनले National Film Award for Best Actor समेत प्राप्त गरेका थिए । त्यस्तै ‘परिन्दा’ मा गरेको अभिनयका लागि उनले Best Supporting Actor को National Film Award प्राप्त गरेका थिए । उनको अभिनय यात्रामा National Film Awards, Filmfare Awards तथा अन्य विभिन्न सम्मान जोडिएका छन् ।

Actor मात्र होइन, Director र Writer पनि

नाना पाटेकर केवल अभिनेता मात्र थिएनन् । उनी Director र Writer का रूपमा पनि सक्रिय थिए । उनले निर्देशन गरेको ‘Prahaar: The Final Attack’ उनको चर्चित काममध्ये एक हो । फिल्ममा उनले अभिनयसमेत गरेका थिए ।

उनको अभिनय शैली अन्य धेरै कलाकारभन्दा फरक मानिन्थ्यो । संवाद बोल्ने शैली, आवाजको प्रभाव, अनुहारको भाव र पात्रलाई प्रस्तुत गर्ने तरिकाले उनले आफ्ना character लाई छुट्टै पहिचान दिन्थे । यही कारण गम्भीर भूमिका मात्र नभई Comedy तथा Commercial Cinema मा पनि उनी सफल भए ।

‘Welcome’ देखि ‘Ab Tak Chhappan’ सम्म

नाना पाटेकरले आफ्नो करियरमा विभिन्न genre का फिल्ममा काम गरे । ‘अब तक छप्पन’ मा उनले प्रहरी अधिकारीको भूमिका निर्वाह गरेका थिए । त्यसैगरी ‘राजनीति’, ‘अपहरण’, ‘वेलकम’ र ‘वेलकम ब्याक’ जस्ता फिल्मले उनको लोकप्रियतालाई अझ फराकिलो बनाएको थियो ।

‘Welcome’ मा उनको comic timing र dialogue delivery ले दर्शकलाई निकै प्रभावित गरेको थियो । गम्भीर तथा intense भूमिका गर्ने कलाकारका रूपमा परिचित पाटेकरले Comedy फिल्ममा पनि आफ्नो अलग क्षमता देखाएका थिए ।

उनका चर्चित फिल्ममा ‘अंकुश’, ‘प्रतिघात’, ‘प्रहार’, ‘तिरंगा’, ‘क्रान्तिवीर’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘खामोशी : द म्युजिकल’, ‘अब तक छप्पन’, ‘अपहरण’, ‘राजनीति’, ‘वेलकम’ र ‘वेलकम ब्याक’ लगायत पर्छन् ।

पछिल्लो समयसम्म पनि अभिनयमा सक्रिय

७५ वर्षको उमेरसम्म पनि नाना पाटेकर Film Industry मा सक्रिय थिए । पछिल्ला वर्षमा समेत उनले विभिन्न फिल्म तथा Projects मा काम गरेका थिए । उनको पछिल्लो समयका काममध्ये ‘Housefull 5’, ‘O’ Romeo’ र ‘Subedaar’ लगायतका फिल्म उल्लेखनीय छन् ।

निधन हुनुभन्दा केही दिनअघि मात्र उनी गोवामा आयोजित एउटा कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए । त्यहाँ उनी सार्वजनिक कार्यक्रममा देखिएका थिए । त्यसको केही दिनमै उनको अचानक निधनको खबर आएपछि उनका प्रशंसक तथा Film Industry का कलाकारहरू स्तब्ध भएका छन् ।

भारतीय सिनेमामा ठूलो योगदान

नाना पाटेकरको निधनसँगै भारतीय सिनेमाले एक प्रभावशाली र बहुआयामिक कलाकार गुमाएको छ । हिन्दी र मराठी दुवै सिनेमामा उनले आफ्नो अभिनय क्षमता प्रस्तुत गरेका थिए । उनले गम्भीर Character देखि Comedy Role सम्म विभिन्न किसिमका भूमिका सफलतापूर्वक निर्वाह गरेका थिए ।

उनको योगदानका लागि भारत सरकारले सन् २०१३ मा Padma Shri बाट सम्मान गरेको थियो । उनले अभिनयका क्षेत्रमा राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय स्तरका विभिन्न पुरस्कार पनि प्राप्त गरेका थिए ।

नाना पाटेकरको निधनको खबरसँगै भारतीय फिल्म क्षेत्रका कलाकार तथा प्रशंसकहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरिरहेका छन् । अभिनेता अक्षय कुमारलगायत कलाकारहरूले उनको अभिनय क्षमता, व्यक्तित्व र आफूले उनीसँग काम गर्दाका अनुभव सम्झँदै दुःख व्यक्त गरेका छन् । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले समेत नाना पाटेकरको निधनप्रति दुःख व्यक्त गर्दै हिन्दी तथा मराठी सिनेमामा उनको योगदानलाई स्मरण गरेका छन् ।

चार दशकभन्दा लामो समयसम्म भारतीय सिनेमामा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएका नाना पाटेकर अब दर्शकमाझ आफ्ना फिल्म, संवाद र यादगार पात्रमार्फत सम्झिइनेछन् । उनको निधनले Hindi तथा Marathi Cinema मा एउटा महत्वपूर्ण अध्यायको अन्त्य भएको छ ।