संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाबाट परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल स्वदेश फर्किए

काठमाडौं । संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभाको उच्चस्तरीय सप्ताहमा सहभागी भएर परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल स्वदेश फर्किएका छन्। महासभाका क्रममा उनले विभिन्न उच्चस्तरीय कार्यक्रम, साइड इभेन्ट तथा द्विपक्षीय भेटवार्तामा सहभागिता जनाएका थिए। नेपाल सरकारका अनुसार खनालले न्यूयोर्कमा नेपालको परराष्ट्र नीति, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य तथा विभिन्न विश्वव्यापी विषयमा नेपालको धारणा प्रस्तुत गरेका थिए।

परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार मन्त्री खनाल सेप्टेम्बर २० मा न्यूयोर्क प्रस्थान गरेका थिए। महासभामा सहभागी हुने नेपाली प्रतिनिधिमण्डलमा उनीसहित प्रधानमन्त्रीका प्रमुख सल्लाहकार कुमार बयाञ्जनकार, परराष्ट्र सचिव अमृतबहादुर राई तथा अन्य सरकारी अधिकारीहरू सहभागी थिए। प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले सेप्टेम्बर २४ मा महासभाको General Debate लाई सम्बोधन गरेका थिए।

महासभाको क्रममा परराष्ट्रमन्त्री खनालले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रमहरूमा नेपालको धारणा राखेका थिए। उनले ‘Steering Nepal’s Future in Asia’s Rising Century’ विषयमा Asia Society मा सम्बोधन गरेका थिए। उक्त सम्बोधनमा उनले नेपालको वर्तमान अवस्था, क्षेत्रीय सहकार्य तथा एसियामा भइरहेका परिवर्तनका सन्दर्भमा नेपालको दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका थिए।

त्यस्तै, संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मुख्यालयमा आयोजित ‘Sagarmatha to the Sea: A Call to Action for a Climate-Resilient Future’ कार्यक्रममा पनि मन्त्री खनालले स्वागत मन्तव्य दिएका थिए। उक्त कार्यक्रममा जलवायु परिवर्तन, जलवायु उत्थानशीलता र हिमाली क्षेत्रले भोगिरहेका चुनौतीका विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको आवश्यकता उठाइएको थियो। कार्यक्रममा नेपालसँगै भुटान, माल्दिभ्स, न्युजिल्यान्ड, सामोआ र ताजिकिस्तानलगायतका साझेदार तथा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय निकायहरूको सहभागिता थियो।

महासभामा नेपालको सहभागिताका क्रममा प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले सेप्टेम्बर २४ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको General Debate लाई सम्बोधन गरेका थिए। प्रधानमन्त्रीको सम्बोधनमा नेपालमा पछिल्लो समय देखिएका बाढीपहिरो तथा त्यसबाट भएको मानवीय र भौतिक क्षतिसहित विकास, जलवायु परिवर्तन र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगका विषय उठाइएको थियो।

प्रधानमन्त्रीको सम्बोधनपछि नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको सहभागिताले नेपालको पछिल्लो राजनीतिक तथा सामाजिक अवस्थाबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा चासो बढाएको परराष्ट्रमन्त्री खनालले बताएका छन्। उनका अनुसार नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा आफ्ना प्राथमिकता र सरोकारका विषय प्रस्तुत गर्ने अवसर महासभाले दिएको छ।

महासभाका क्रममा मन्त्री खनालले विभिन्न देशका समकक्षी तथा अन्य उच्च अधिकारीसँग द्विपक्षीय भेटवार्ता पनि गरेका थिए। परराष्ट्र मन्त्रालयले महासभाको सहभागितालाई नेपालका लागि विभिन्न देशसँगको सम्बन्ध विस्तार, सहकार्यका क्षेत्र पहिचान तथा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीलाई अघि बढाउने अवसरका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

यसपटकको महासभामा नेपालले जलवायु परिवर्तन, हिमाली क्षेत्रका चुनौती, दिगो विकास, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य तथा नेपालको राष्ट्रिय हितसँग सम्बन्धित विषयहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उठाएको छ। विशेषगरी नेपालले भोगिरहेको जलवायुजन्य जोखिम र त्यसको प्रभावबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराउने विषय नेपाली प्रतिनिधिमण्डलका विभिन्न कार्यक्रममा देखिएको थियो।

मन्त्री खनालले महासभामा नेपालको सहभागिता कूटनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार संयुक्त राष्ट्रसङ्घजस्तो बहुपक्षीय मञ्चमा नेपालको उपस्थिति केवल औपचारिक सहभागितामा सीमित नभई देशका प्राथमिकता, आवश्यकता र अन्तर्राष्ट्रिय सरोकारलाई प्रस्तुत गर्ने अवसरका रूपमा उपयोग गर्न सकिन्छ।

नेपालले संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा बहुपक्षीय कूटनीतिलाई आफ्नो विदेश नीतिको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा अघि बढाउँदै आएको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार नेपालले संयुक्त राष्ट्रसङ्घका विभिन्न निकायमा जिम्मेवारीसमेत निर्वाह गर्दै आएको छ। सन् २०२६ सेप्टेम्बरदेखि २०२७ सेप्टेम्बरसम्म संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय महासभाको First Committee (Disarmament and International Security) को अध्यक्षता गर्ने जिम्मेवारी पनि नेपालले पाएको छ।

यसपटकको महासभामा नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको सहभागिताले विभिन्न देश तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग नेपालको सम्बन्ध र सहकार्यका विषयमा छलफल गर्ने अवसर प्रदान गरेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ। उच्चस्तरीय भेटवार्ता र कार्यक्रममार्फत नेपालको राष्ट्रिय हितसँग सम्बन्धित विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय तहमा प्रस्तुत गर्ने तथा सहकार्यका सम्भावित क्षेत्रबारे छलफल भएको हो।

महासभामा सहभागिता पूरा गरेर स्वदेश फर्किएका परराष्ट्रमन्त्री खनालले अब न्यूयोर्कमा भएका छलफल तथा भेटवार्ताबाट अघि बढेका विषयलाई सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्दै अगाडि बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभा सेप्टेम्बर २२ देखि २८ सम्म न्यूयोर्कमा आयोजना भएको थियो।