रसुवा बाढीपछि काठमाडौंमा वैकल्पिक विद्युत् ग्रिडको तयारी

रसुवामा आएको बाढीका कारण त्रिशूली कोरिडोरबाट काठमाडौं उपत्यकातर्फ आउने विद्युत् आपूर्ति प्रभावित भएपछि सरकारले काठमाडौंको विद्युत् व्यवस्थापनका लागि वैकल्पिक प्रणाली विकास गर्ने तयारी थालेको छ। त्रिशूली कोरिडोरबाट विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा काठमाडौंको बालाजु र चपली क्षेत्रमा रहेका प्रसारण लाइनमा थप चाप परेको भन्दै ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले वैकल्पिक व्यवस्थापनको गृहकार्य अघि बढाएको हो।

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका प्रवक्ता मोहनकुमार शाक्यका अनुसार त्रिशूली कोरिडोरमा आएको समस्यापछि काठमाडौंमा विद्युत् आपूर्तिको वैकल्पिक प्रणालीलाई थप मजबुत बनाउन आवश्यक तयारी भइरहेको छ। उनका अनुसार नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले यसका लागि टास्क फोर्स नै बनाएर काम अघि बढाइरहेको छ।

रसुवामा आएको बाढी तथा त्यसबाट विद्युत् प्रसारण संरचनामा परेको असरले काठमाडौंको विद्युत् आपूर्ति प्रणालीमा वैकल्पिक स्रोत र संरचनाको आवश्यकता देखाएको मन्त्रालयको भनाइ छ। विशेषगरी हिउँदमा विद्युत्को माग बढ्ने भएकाले अहिलेबाटै वैकल्पिक व्यवस्थापनको तयारी अघि बढाइएको हो।

यसैक्रममा मन्त्रालयले मंगलबार सडक विभाग र काठमाडौं महानगरपालिकासँग काठमाडौं उपत्यकामा थप भूमिगत विद्युत् ग्रिड निर्माण तथा विद्यमान भूमिगत संरचनालाई व्यवस्थित गर्ने विषयमा छलफल गरेको छ। विद्युत् प्रसारण तथा वितरण प्रणालीलाई थप भरपर्दो बनाउन सडक पूर्वाधारसँग समन्वय गरेर भूमिगत ग्रिड विस्तार गर्ने विषयलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता शाक्यका अनुसार काठमाडौंका विभिन्न स्थानमा भूमिगत वैकल्पिक विद्युत् ग्रिड निर्माणको आवश्यकता पहिचान गरिएको छ। निर्माण भइरहेका तथा निर्माण गर्नुपर्ने भूमिगत संरचनालाई थप विश्वसनीय बनाउन सडक विभाग र काठमाडौं महानगरपालिकासँग निश्चित कार्यतालिकासहित सहकार्य गर्ने विषयमा छलफल भएको हो।

विद्युत् प्रसारणका तार तथा संरचनालाई भूमिगत बनाउँदा सडक पूर्वाधारसँग प्रत्यक्ष समन्वय आवश्यक पर्ने भएकाले तीन निकायबीच सहकार्य महत्वपूर्ण हुने अधिकारीहरूको भनाइ छ। विशेषगरी फुटपाथ तथा सडक क्षेत्रभित्र रहेका विद्युत् तारलाई व्यवस्थित गर्दै भूमिगत संरचनामार्फत विद्युत् वितरण प्रणालीलाई सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउने योजना अघि सारिएको छ।

छलफलका क्रममा सडक विभागका काठमाडौं डिभिजन प्रमुख सुबोध देवकोटाले भूमिगत विद्युत् ग्रिड निर्माणका लागि विभागका तर्फबाट आवश्यक सहयोग र सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। सडक निर्माण, मर्मत तथा अन्य पूर्वाधारसँग विद्युत् संरचना जोडिने भएकाले आगामी दिनमा काम गर्दा आपसी समन्वयलाई प्राथमिकता दिने विषयमा छलफल भएको हो।

काठमाडौं महानगरपालिकाको सार्वजनिक निर्माण विभागका प्रमुख सुरेशकुमार राईले पनि फुटपाथभित्र रहेका तार तथा अन्य संरचनालाई भूमिगत रूपमा व्यवस्थापन गर्न आवश्यक सहकार्य गर्ने बताएका छन्। महानगर क्षेत्रमा सडक तथा फुटपाथ निर्माणसँगै विद्युत्, सञ्चारलगायतका तार व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित बनाउनुपर्ने आवश्यकता लामो समयदेखि उठ्दै आएको छ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका आयोजना निर्देशनालयका प्रमुख दुर्गानन्द बडियातले पनि काठमाडौं उपत्यकाभित्र भइरहेको भूमिगत तार व्यवस्थापनलाई थप व्यवस्थित बनाउँदै लैजाने बताएका छन्। उनका अनुसार वितरण तथा ग्राहक सेवा निर्देशनालयले हिउँदमा हुने विद्युत्को माग व्यवस्थापनका लागि आवश्यक पर्ने संरचनासँग आयोजनागत कामलाई समन्वय गर्नेछ।

काठमाडौं उपत्यकामा हिउँदको समयमा विद्युत् खपत बढ्ने भएकाले प्रसारण तथा वितरण प्रणालीमा अतिरिक्त चाप पर्ने गर्छ। यस्तो अवस्थामा कुनै एक प्रसारण मार्गमा समस्या आएमा त्यसको प्रभाव कम गर्न वैकल्पिक आपूर्ति मार्ग र ग्रिडको आवश्यकता हुन्छ। यही अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै प्राधिकरणले अहिलेबाटै हिउँदे विद्युत् माग व्यवस्थापनको तयारी अघि बढाएको हो।

छलफलमा बागमती वितरण तथा ग्राहक सेवा निर्देशनालयका प्रमुख मुनिन्द्र ठाकुरले काठमाडौंको लोड व्यवस्थापन तथा आवश्यक पूर्वाधारबारे प्रस्तुतीकरण गरेका थिए। उनले हिउँदमा बढ्न सक्ने विद्युत् मागलाई ध्यानमा राखेर नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले टास्क फोर्समार्फत आवश्यक तयारी अघि बढाइरहेको जानकारी दिएका छन्।

त्रिशूली कोरिडोरबाट काठमाडौंमा आउने विद्युत् आपूर्ति प्रभावित भएपछि बालाजु र चपली क्षेत्रका प्रसारण संरचनामा परेको चापले काठमाडौंको विद्युत् प्रणालीमा वैकल्पिक व्यवस्थाको आवश्यकता थप स्पष्ट भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ। एउटै प्रसारण मार्गमा अत्यधिक निर्भरता कम गर्न वैकल्पिक ग्रिड तथा आपूर्ति प्रणाली विस्तार गर्नुपर्ने अवस्था देखिएको हो।

यसका लागि भूमिगत ग्रिड निर्माणलाई पनि महत्वपूर्ण विकल्पका रूपमा अघि बढाइएको छ। भूमिगत प्रणालीले सडक तथा खुला क्षेत्रमा रहेका विद्युत् संरचनालाई व्यवस्थित गर्नुका साथै प्रसारण तथा वितरण प्रणालीलाई थप सुरक्षित बनाउन सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि यस्तो संरचना निर्माण गर्दा सडक, फुटपाथ र अन्य पूर्वाधारसँग समन्वय आवश्यक पर्ने भएकाले सम्बन्धित निकायबीच संयुक्त कार्ययोजना बनाएर अघि बढ्ने तयारी गरिएको छ।

ऊर्जा मन्त्रालय, नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, सडक विभाग र काठमाडौं महानगरपालिकाबीच भएको छलफलले काठमाडौंको विद्युत् आपूर्ति प्रणालीलाई हिउँदअघि नै थप व्यवस्थित बनाउने प्रयासलाई अघि बढाएको छ। प्राधिकरणले टास्क फोर्समार्फत लोड व्यवस्थापन, वैकल्पिक आपूर्ति तथा आवश्यक पूर्वाधारको तयारी गर्नेछ भने सडक विभाग र महानगरपालिकाले भूमिगत ग्रिड निर्माणका क्रममा आवश्यक समन्वय र सहयोग गर्ने भएका छन्।

रसुवा बाढीका कारण देखिएको विद्युत् आपूर्तिसम्बन्धी समस्याबाट पाठ सिक्दै काठमाडौं उपत्यकाको प्रसारण तथा वितरण प्रणालीलाई थप भरपर्दो बनाउनेतर्फ ध्यान केन्द्रित गरिएको छ। आगामी हिउँदमा विद्युत्को माग बढ्दा सम्भावित प्राविधिक समस्या र प्रसारण अवरोधको प्रभाव कम गर्न वैकल्पिक आपूर्ति प्रणाली तथा भूमिगत ग्रिड निर्माणलाई अघि बढाउने तयारी गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।