धादिङका राजमार्ग छेउका १७ होटलको अनुगमन, दुईवटाले मात्रै पाए उत्तम स्तर

काठमाडौं, २९ असोज । सार्वजनिक यातायातमा यात्रा गर्ने यात्रुलाई लक्षित गरी धादिङका राजमार्ग छेउमा सञ्चालन भइरहेका होटल तथा रेस्टुरेन्टको अनुगमन र स्तर निर्धारण गरिएको छ। यात्रुलाई खाजा तथा खाना उपलब्ध गराउने होटलमा सरसफाइको कमी, बासी तथा झिँगा भन्केका खाना र अत्यधिक मूल्य असुल्ने गरेको जनगुनासो बढेपछि खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले अनुगमन गरेको हो।

विभागले धादिङको थाक्रे, धुनिबेसी र गल्छी क्षेत्रमा रहेका १७ वटा होटल तथा रेस्टुरेन्टको अनुगमन गरी तिनको अवस्था मूल्याङ्कन गरेको जनाएको छ। अनुगमनका क्रममा होटल तथा रेस्टुरेन्टको खाद्य स्वच्छता र सरसफाइको अवस्थाका आधारमा विभिन्न स्तर निर्धारण गरिएको हो। विभागको टोलीले गरेको मूल्याङ्कनअनुसार अनुगमन गरिएका १७ मध्ये दुईवटा होटल तथा रेस्टुरेन्टले मात्रै ‘उत्तम’ स्तर प्राप्त गरेका छन्। एउटा होटलले ‘सन्तोषजनक’ स्तर पाएको छ भने अधिकांश होटल तथा रेस्टुरेन्टको अवस्था ‘सामान्य’ रहेको पाइएको छ।

राजमार्गमा लामो दूरीको यात्रा गर्ने यात्रुहरू प्रायः बाटोमा रहेका होटल तथा रेस्टुरेन्टमा खाना र खाजा खान निर्भर हुन्छन्। यात्राका क्रममा आफूले खाना खाने स्थानको सरसफाइ, खाद्य पदार्थको गुणस्तर र मूल्यबारे पर्याप्त जानकारी लिन नसक्ने अवस्था पनि हुन सक्छ। यही कारण राजमार्ग छेउका होटल तथा रेस्टुरेन्टमा खाद्य स्वच्छता कायम हुनु यात्रुको स्वास्थ्य र सुरक्षाका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

दुई होटलले मात्रै पाए ‘उत्तम’ स्तर

खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको अनुगमनअनुसार धादिङका दुई होटल तथा रेस्टुरेन्टले ‘उत्तम’ स्तर प्राप्त गरेका छन्। गल्छी गाउँपालिका–४ मा रहेको ट्रिपल क्राउन रिसोर्ट प्रालि र धुनिबेसी नगरपालिका–१ मा रहेको ट्रान्जिट हाउस रेस्टुरेन्ट प्रालिले उत्तम स्तर कायम गरेका हुन्।

यी दुवै प्रतिष्ठानले ‘२ तारा सहितको हरियो स्टिकर (बी)’ प्राप्त गरेका छन्। विभागले गरेको मूल्याङ्कनमा उत्तम स्तर प्राप्त गर्ने प्रतिष्ठानको सङ्ख्या दुई मात्र रहेको छ। राजमार्गमा यात्रुलाई सेवा दिने होटल तथा रेस्टुरेन्टमध्ये सीमित प्रतिष्ठानले मात्रै उक्त स्तर प्राप्त गर्न सकेको अनुगमनको नतिजाले देखाएको छ।

होटल तथा रेस्टुरेन्टको स्तर निर्धारणले यात्रुलाई खाद्य स्वच्छताको अवस्थाबारे जानकारी प्राप्त गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ। स्टिकर प्रणालीमार्फत प्रतिष्ठानको मूल्याङ्कन सार्वजनिक हुँदा उपभोक्ताले खाना खान जाने स्थान छनोट गर्दा त्यसलाई आधार बनाउन सक्नेछन्। साथै, होटल सञ्चालकलाई आफ्नो सेवा, सरसफाइ र खाद्य पदार्थको गुणस्तर सुधार गर्न प्रेरणा मिल्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।

यद्यपि, उत्तम स्तर प्राप्त गरेका प्रतिष्ठानले पनि आफ्नो खाद्य स्वच्छता र सरसफाइको अवस्था निरन्तर कायम राख्न आवश्यक हुन्छ। एकपटक गरिएको अनुगमनको नतिजालाई मात्र आधार नबनाई नियमित रूपमा मापदण्ड पालना गर्नु खाद्य सुरक्षाका लागि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

एउटा होटलले पायो ‘सन्तोषजनक’ स्तर

अनुगमनका क्रममा थाक्रे गाउँपालिका–२ मा रहेको न्यू काष्ठमण्डप होटलले ‘सन्तोषजनक’ स्तर प्राप्त गरेको छ। उक्त होटलले ‘१ तारा सहितको हरियो स्टिकर (सी)’ पाएको विभागले जनाएको छ।

उत्तम स्तर प्राप्त गर्ने दुई होटलपछि सन्तोषजनक स्तर प्राप्त गर्ने प्रतिष्ठानको सङ्ख्या एउटा रहेको छ। यसले अनुगमन गरिएका होटल तथा रेस्टुरेन्टमध्ये धेरै प्रतिष्ठानमा सुधारको आवश्यकता रहेको देखाउँछ।

खाद्य स्वच्छतासम्बन्धी मूल्याङ्कनले होटल सञ्चालकलाई आफ्नो व्यवस्थापन र सेवा सुधार गर्ने अवसर प्रदान गर्न सक्छ। खाना तयार गर्ने स्थानको सफाइ, खाद्य सामग्रीको भण्डारण, खाना पकाउने तथा पस्कने तरिका र ग्राहकलाई उपलब्ध गराइने खाद्य पदार्थको गुणस्तरजस्ता पक्षमा ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ।

सार्वजनिक यातायातका यात्रुहरूलाई सेवा दिने होटलमा यस्ता पक्षको महत्त्व अझ बढी हुन्छ। यात्रुहरू छोटो समयका लागि होटलमा रोकिने भएकाले उनीहरूलाई उपलब्ध गराइएको खानाको गुणस्तर र स्वच्छता तुरुन्तै पहिचान गर्न कठिन हुन सक्छ। त्यसैले होटल सञ्चालकले स्वच्छ र सुरक्षित खाना उपलब्ध गराउनुका साथै मूल्यसमेत पारदर्शी राख्नुपर्ने हुन्छ।

१४ होटल तथा रेस्टुरेन्टको अवस्था सामान्य

विभागले अनुगमन गरेका १७ होटल तथा रेस्टुरेन्टमध्ये १४ वटाको अवस्था ‘सामान्य’ पाइएको छ। सामान्य स्तर प्राप्त गर्ने सबै प्रतिष्ठानलाई विभागले ‘पहेँलो स्टिकर (डी)’ प्रदान गरेको जनाएको छ।

थाक्रे गाउँपालिकाका विभिन्न स्थानमा रहेका होटल तथा रेस्टुरेन्टमध्ये थाक्रे–१ का होटल न्यू नमस्ते नेपाल एण्ड कोल्ड स्टोर, कान्तिपुर होटल एण्ड लज र न्यू पाथीभरा होटलले पहेँलो स्टिकर प्राप्त गरेका छन्।

त्यसैगरी, थाक्रे–२ मा रहेको होटल सयपत्री, थाक्रे–६ का दिवासी कोल्ड स्टोर र श्री अन्नपूर्ण होटल तथा थाक्रे–८ मा रहेका रिया होटल र न्यू सुपा देउराली होटल पनि सामान्य स्तरमा वर्गीकृत भएका छन्। यी प्रतिष्ठानलाई विभागले पहेँलो स्टिकर प्रदान गरेको हो।

धुनिबेसी क्षेत्रका होटल तथा रेस्टुरेन्टमध्ये पनि विभिन्न प्रतिष्ठानको अवस्था सामान्य पाइएको छ। धुनिबेसी–६ मा रहेको थकाली भान्सा घरले पहेँलो स्टिकर पाएको छ। धुनिबेसी–१ का हाईवे ब्रेक पोइन्ट कोल्ड स्टोर, हाईवे किङ्ग फास्टफुड एन्ड रेस्टुरेन्ट र न्यू पाण्डे खाजा घर एन्ड लज पनि सामान्य स्तरमा वर्गीकृत भएका छन्। यसैगरी, धुनिबेसीमै रहेको न्यू आँधी खोला होटलले पनि पहेँलो स्टिकर प्राप्त गरेको विभागले जनाएको छ।

गल्छी गाउँपालिका–६ मा रहेको जुनतारा रेस्टुरेन्ट एन्ड लजको अवस्था पनि सामान्य पाइएको छ। उक्त प्रतिष्ठानले समेत पहेँलो स्टिकर प्राप्त गरेको छ।

अनुगमन गरिएका प्रतिष्ठानमध्ये अधिकांश सामान्य स्तरमा रहनुले राजमार्ग छेउका होटल तथा रेस्टुरेन्टमा खाद्य स्वच्छता र गुणस्तर सुधारका लागि थप प्रयास आवश्यक रहेको सङ्केत गर्छ। होटल सञ्चालकले आफ्नो व्यवसायको सेवा स्तर उकास्न नियमित सरसफाइ, सुरक्षित खाद्य सामग्रीको प्रयोग र उचित भण्डारणमा ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।

यात्रुलाई अस्वस्थकर खाना र महँगो मूल्यको समस्या

राजमार्ग छेउका होटल तथा रेस्टुरेन्टमा यात्रुलाई बासी खाना उपलब्ध गराउने, खानामा झिँगा भन्किने, सरसफाइमा ध्यान नदिने र अत्यधिक मूल्य लिने गरेको जनगुनासो बढ्दै आएको छ। यात्राका क्रममा खाना खानका लागि सीमित विकल्प हुने अवस्थामा यात्रुहरू यस्ता समस्याबाट प्रभावित हुन सक्छन्।

लामो दूरीको यात्रा गर्दा यात्रुहरूले बाटोमा रहेका होटल तथा रेस्टुरेन्टमा रोकेर खाना खाने वा खाजा खाने गर्छन्। विशेषगरी सार्वजनिक यातायातमा यात्रा गर्ने यात्रुका लागि राजमार्ग छेउका होटलहरू खानपिनका प्रमुख स्थान बन्ने गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा होटलले स्वच्छ, सुरक्षित र गुणस्तरीय खाना उपलब्ध गराउनु आवश्यक हुन्छ।

बासी वा अस्वच्छ खानाले यात्रुको स्वास्थ्यमा असर पार्न सक्ने भएकाले खाद्य पदार्थको ताजापन, भण्डारण र तयारी प्रक्रियामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। खाना पकाउने स्थान, भाँडाकुँडा, खाने टेबल र अन्य सामग्री सफा राख्नु पनि खाद्य स्वच्छताको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। त्यस्तै, खाद्य पदार्थलाई झिँगा तथा अन्य कीराबाट जोगाएर राख्न आवश्यक हुन्छ।

खानाको गुणस्तरसँगै मूल्य पनि यात्रुका लागि महत्त्वपूर्ण विषय हो। होटलमा उपलब्ध खाना तथा खाजाको मूल्य स्पष्ट राख्दा उपभोक्ताले आफूले लिने सेवाबारे जानकारी पाउन सक्छन्। अत्यधिक मूल्य असुल्ने गुनासो सम्बोधन गर्न नियमित अनुगमन र मूल्यसम्बन्धी पारदर्शिता आवश्यक हुन्छ।

अनुगमनले खाद्य स्वच्छता सुधारमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा

खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले गरेको अनुगमन र स्तर निर्धारणले राजमार्ग छेउका होटल तथा रेस्टुरेन्टमा खाद्य स्वच्छता र गुणस्तर कायम गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरेको छ। स्टिकर प्रणालीमार्फत प्रतिष्ठानको स्तर पहिचान गर्न सकिने भएकाले यसले होटल सञ्चालकलाई मापदण्ड पालना गर्न प्रोत्साहित गर्न सक्छ।

होटल तथा रेस्टुरेन्टको नियमित अनुगमन हुँदा खाद्य पदार्थको गुणस्तर, सरसफाइ र सेवा व्यवस्थापनमा देखिएका कमजोरी पहिचान गर्न सकिन्छ। त्यस्ता कमजोरी सुधार गर्न सके यात्रुले सुरक्षित खाना प्राप्त गर्ने सम्भावना बढ्छ। साथै, उपभोक्ताको विश्वास कायम राख्न र होटल व्यवसायको सेवा स्तर सुधार गर्न पनि मद्दत पुग्न सक्छ।

राजमार्गमा यात्रा गर्ने यात्रुहरूलाई स्वच्छ खाना र उचित मूल्यमा सेवा उपलब्ध गराउनु होटल सञ्चालकको जिम्मेवारी हो। यसका लागि व्यवसायीले खाद्य पदार्थको सुरक्षित भण्डारण, खाना तयार गर्ने स्थानको सफाइ, कर्मचारीको व्यक्तिगत स्वच्छता र उपभोक्तालाई स्पष्ट मूल्य जानकारी दिने अभ्यासलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।

अनुगमनको नतिजाले अधिकांश प्रतिष्ठान सामान्य स्तरमा रहेको देखाए पनि यसलाई सुधारको अवसरका रूपमा लिन सकिन्छ। सम्बन्धित होटल तथा रेस्टुरेन्टले आफ्नो कमजोरी पहिचान गरी खाद्य स्वच्छता र सेवा गुणस्तर सुधार गर्न सके यात्रुहरूका लागि राजमार्गको खानपिन अझ सुरक्षित र भरपर्दो बन्न सक्छ।

धादिङका थाक्रे, धुनिबेसी र गल्छी क्षेत्रमा गरिएको अनुगमनमा १७ मध्ये दुई प्रतिष्ठानले उत्तम, एउटाले सन्तोषजनक र १४ वटाले सामान्य स्तर प्राप्त गरेका छन्। विभागको यो पहलले राजमार्ग छेउका होटल तथा रेस्टुरेन्टमा खाद्य स्वच्छता, गुणस्तर र मूल्यसम्बन्धी समस्या सुधार गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यात्रुको स्वास्थ्य र उपभोक्ता अधिकारको संरक्षणका लागि यस्ता अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाउनु आवश्यक देखिन्छ।