रवि लामिछानेको आग्रह– ‘लोकतन्त्रको ठेक्का नलिनुस्, जनताले जोगाउँछन्’

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले लोकतन्त्रमाथि कुनै खतरा नरहेको भन्दै लोकतन्त्रको रक्षा गर्ने जिम्मेवारी कुनै एक राजनीतिक दलको मात्र नभई नेपाली जनताको साझा जिम्मेवारी भएको बताएका छन्।

नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै लामिछानेले लोकतन्त्रको संरक्षणका विषयमा कुनै एउटा दलले मात्रै आफ्नो अधिकार वा जिम्मेवारी दाबी गर्न नहुने बताएका हुन्। उनले लोकतन्त्र संकटमा परे त्यसको रक्षा गर्ने शक्ति नेपाली जनतासँग रहेको उल्लेख गरे।

लामिछानेले लोकतन्त्रको संरक्षण र सुदृढीकरणमा आफ्नो पार्टी प्रतिबद्ध रहेको पनि बताए। नेपाली जनताको लामो संघर्ष, त्याग र बलिदानबाट प्राप्त लोकतान्त्रिक उपलब्धिको संरक्षण गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो। लोकतान्त्रिक व्यवस्था तथा त्यसका मूल्य–मान्यतालाई कमजोर बनाउने कुनै पनि प्रयास स्वीकार्य नहुने उनले बताए।

लोकतन्त्रको रक्षा कुनै एक दलको जिम्मेवारी होइन

महाधिवेशन उद्घाटन समारोहमा बोल्दै लामिछानेले लोकतन्त्रको रक्षा गर्ने नाममा कुनै दलले त्यसको ‘ठेक्का’ लिन नहुने बताएका थिए।

उनले लोकतन्त्रको रक्षा आफूहरूले मात्र गर्न सक्ने वा कुनै निश्चित राजनीतिक शक्तिले मात्र यसको संरक्षण गर्ने दाबी गर्नु उचित नभएको धारणा राखे। लोकतन्त्रमा संकट उत्पन्न भए त्यसको रक्षा गर्ने अन्तिम शक्ति जनता नै भएको उनको भनाइ थियो।

उनले राजनीतिक दलहरूलाई लोकतन्त्रका नाममा अनावश्यक रूपमा खतरा देखाउने वा लोकतन्त्रको संरक्षणको सम्पूर्ण जिम्मेवारी आफूले मात्र लिने शैलीबाट टाढा रहन आग्रह गरे। लोकतान्त्रिक प्रणालीलाई बलियो बनाउन सबै राजनीतिक दल र नागरिकको भूमिका आवश्यक रहेको उनले बताए।

लामिछानेले लोकतन्त्रप्रति जनताको विश्वास कायम राख्न राजनीतिक दलहरूले आफ्नो व्यवहार र कामबाट जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने धारणा पनि राखेका छन्।

निर्वाचनलाई लोकतन्त्रको आधारका रूपमा जोड

लामिछानेले लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउने प्रमुख माध्यम निर्वाचन भएको बताएका छन्। सरकार परिवर्तन वा राजनीतिक नेतृत्व परिवर्तनका लागि सडक आन्दोलनभन्दा निर्वाचनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनको धारणा थियो।

उनका अनुसार जनताले निर्वाचनमार्फत आफ्नो मत व्यक्त गर्ने र राजनीतिक दल तथा नेतृत्वबारे निर्णय गर्ने भएकाले लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा निर्वाचनको विशेष महत्व हुन्छ। आफूहरूलाई हटाउने वा विस्थापित गर्ने अधिकार पनि जनतासँग रहेको उनले बताएका छन्।

लामिछानेले निर्वाचनबाट प्राप्त जनमतलाई कमजोर बनाउने वा त्यसको अपमान गर्ने काम नगर्न पनि राजनीतिक दलहरूलाई आग्रह गरेका छन्। उनले आफूहरूले जनताको अपेक्षाअनुसार काम गर्न नसके आगामी निर्वाचनमा जनताले आफ्नो पार्टीलाई अस्वीकार गर्न सक्ने विषय स्वीकार्य रहेको बताएका थिए।

सरकार परिवर्तन निर्वाचनबाट हुनुपर्ने धारणा

महाधिवेशनको मञ्चबाट लामिछानेले सरकार परिवर्तनका विषयमा पनि आफ्नो धारणा राखेका थिए। उनले आन्दोलन वा राजनीतिक दबाबमार्फत सरकार परिवर्तन गर्ने प्रयासभन्दा निर्वाचनमार्फत सरकार परिवर्तन गर्ने लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन्।

सरकार कमजोर भएको तथा जुनसुकै बेला ढल्न सक्ने चर्चा भइरहेका बेला लामिछानेले वर्तमान सरकार नढल्ने दाबीसमेत गरेका थिए। उनले सरकार परिवर्तनको निर्णय राजनीतिक दलको दबाब वा चर्चाबाट नभई जनताको मतबाट हुनुपर्ने धारणा राखे।

उनले निर्वाचनलाई लोकतन्त्रको आधारभूत अभ्यासका रूपमा लिनुपर्ने र जनताको मतको सम्मान गर्नुपर्ने बताएका छन्। राजनीतिक दलहरूले निर्वाचन परिणामलाई स्वीकार गर्ने लोकतान्त्रिक संस्कार विकास गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।

सरकारका निर्णयमा सुधारको ठाउँ रहने उल्लेख

लामिछानेले सरकारबाट हुने सबै निर्णय सही हुन्छन् भन्ने नभएको संकेत गर्दै आवश्यक परे सरकारका निर्णयमा सुधार गर्न सकिने बताएका छन्। सरकारका केही निर्णय विवादित वा त्रुटिपूर्ण हुन सक्ने भए पनि त्यसलाई सुधार गर्ने प्रक्रिया लोकतान्त्रिक प्रणालीभित्रैबाट अघि बढाउनुपर्ने उनको धारणा थियो।

उनले सरकारका कामको मूल्याङ्कन जनताले गर्ने र त्यसको अन्तिम निर्णय निर्वाचनमार्फत हुने बताएका छन्। राजनीतिक दलको काम भाषण, नारा वा घोषणापत्रमा मात्र सीमित नरही त्यसको परिणामबाट मूल्याङ्कन हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यताको संरक्षणमा जोड

लामिछानेले नेपाली जनताको संघर्ष र बलिदानबाट स्थापित लोकतान्त्रिक मूल्य तथा राजनीतिक उपलब्धिलाई कमजोर पार्ने कुनै पनि प्रयास स्वीकार्य नहुने बताएका छन्।

नेपालको लोकतान्त्रिक परिवर्तनमा विभिन्न राजनीतिक दल तथा नागरिकको योगदान रहेको उल्लेख गर्दै उनले लोकतन्त्रको संरक्षण सबै राजनीतिक शक्ति र नागरिकको साझा जिम्मेवारी भएको धारणा राखे।

उनका अनुसार लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन राजनीतिक प्रतिस्पर्धासँगै लोकतान्त्रिक संस्थाप्रतिको विश्वास, निर्वाचन प्रक्रियाप्रतिको सम्मान र जनताको मतको कदर आवश्यक हुन्छ।

कांग्रेसको इतिहासको पनि चर्चा

कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा सम्बोधन गर्ने क्रममा लामिछानेले नेपाली कांग्रेसको राजनीतिक इतिहासको पनि चर्चा गरेका थिए। उनले कांग्रेसको लामो राजनीतिक इतिहासलाई उसको महत्वपूर्ण शक्ति भएको बताएका छन्।

उनले कांग्रेसले नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा पुर्‍याएको योगदानको सम्मान गर्दै विगतबाट पाठ सिकेर बदलिँदो राजनीतिक परिस्थिति र नयाँ पुस्ताको अपेक्षाअनुसार अघि बढ्नुपर्ने धारणा राखेका थिए।

महाधिवेशनबाट नयाँ नेतृत्व र राजनीतिक दिशाबारे निर्णय हुने भएकाले कांग्रेसले आफ्नो इतिहास, वर्तमान राजनीतिक परिस्थिति तथा जनताको अपेक्षालाई ध्यानमा राखेर अघि बढ्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।

लोकतन्त्रप्रति रास्वपाको प्रतिबद्धता

लामिछानेले रास्वपा लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यताप्रति प्रतिबद्ध रहेको पनि बताएका छन्। लोकतन्त्रको संरक्षण र सुदृढीकरणका लागि पार्टी आफ्नो भूमिकामा रहने उनको भनाइ थियो।

राजनीतिक विचार र दलहरूबीचको प्रतिस्पर्धा स्वाभाविक भए पनि लोकतान्त्रिक प्रणालीप्रतिको प्रतिबद्धतामा सम्झौता गर्न नहुने उनले बताएका छन्। राजनीतिक दलहरूबीच मतभेद भए पनि लोकतान्त्रिक प्रक्रिया, निर्वाचन र जनताको निर्णयलाई स्वीकार गर्ने संस्कार कायम हुनुपर्ने उनको जोड थियो।

कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा लामिछानेले राखेको यो धारणा प्रमुख राजनीतिक दलका नेताहरूको उपस्थितिमा सार्वजनिक भएको हो। महाधिवेशनमा विभिन्न दलका नेताहरूले लोकतन्त्र, संविधान, राजनीतिक सहकार्य तथा मुलुकको भावी दिशाबारे आ–आफ्ना धारणा राखेका छन्।