उच्च ब्याजदर र सरकारी बक्यौताले नेपाल एयरलाइन्स वित्तीय संकटमा

काठमाडौं । उच्च ब्याजदरमा लिइएका ऋणको दायित्व र सरकारी निकायबाट उठ्न बाँकी रहेको करोडौँ रुपैयाँका कारण नेपाल वायुसेवा निगम (नेपाल एयरलाइन्स) गम्भीर वित्तीय संकटमा परेको छ। निगमको आम्दानीको ठूलो हिस्सा ऋणको ब्याज तिर्नमै खर्च भइरहेको भन्दै तत्काल Financial Reform आवश्यक रहेको निगमका कार्यवाहक महाप्रबन्धक जनकराज कलाखेतीले बताएका छन्।

सोमबार संघीय संसद्को अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा पर्यटन समितिको बैठकमा निगमको वर्तमान आर्थिक अवस्थाबारे जानकारी दिँदै कलाखेतीले निगमको मुख्य समस्यामध्ये उच्च ब्याजदर, ठूलो ऋण दायित्व र विगतमा गठित विभिन्न सुधार समितिका सुझाव कार्यान्वयन नहुनु रहेको बताएका हुन्।

उनका अनुसार निगमले कर्मचारी सञ्चय कोष र नागरिक लगानी कोषबाट लिएको ऋणमा क्रमशः ९.२५ प्रतिशत र १०.५ प्रतिशत ब्याज तिर्दै आएको छ। ऋणको ब्याजदर घटाउन वा ऋण Restructure गर्न सके निगमलाई नाफामा लैजान सहज हुने उनको भनाइ छ।

ब्याज तिर्नमै ठूलो रकम खर्च

कार्यवाहक महाप्रबन्धक कलाखेतीले निगमको आम्दानीको ठूलो हिस्सा ऋणको ब्याज भुक्तानीमा खर्च हुने गरेको बताए। उच्च ब्याजदरका कारण सञ्चालनबाट प्राप्त हुने आम्दानीको महत्वपूर्ण भाग ऋणको Financial Burden व्यवस्थापनमै जाने अवस्था रहेको उनले समितिलाई जानकारी गराए।

उनका अनुसार निगमले विभिन्न समयमा लिएका ऋणको साँवा तथा ब्याजको दायित्व ठूलो छ। यस्तो अवस्थामा ऋण व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन नसकिए निगमको वित्तीय अवस्था सुधार गर्न कठिन हुने उनको भनाइ छ।

कलाखेतीले ब्याजदर घटाउने, Loan Restructuring गर्ने तथा सरकारबाट आवश्यक सहयोग प्राप्त गर्ने हो भने निगमको वित्तीय अवस्था सुधार गर्न सकिने बताएका छन्।

उनका अनुसार निगमले विगतमा पनि ऋण व्यवस्थापन तथा वित्तीय सुधारका विभिन्न विकल्पबारे छलफल गरेको थियो। तर ऋण लिएको संस्थाका केही शर्तका कारण कम ब्याजदरमा अन्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ऋण लिने विकल्प सहज रूपमा कार्यान्वयन हुन नसकेको उनले बताए।

सरकारी निकायबाट १३ करोड ७५ लाख उठ्न बाँकी

नेपाल एयरलाइन्सले विभिन्न सरकारी प्रयोजनका लागि सञ्चालन गरेका Charter तथा Rescue Flight को रकमसमेत अझै प्राप्त गर्न सकेको छैन।

कलाखेतीका अनुसार सरकारले निगमलाई विगतका विभिन्न उद्धार तथा विशेष उडानबापत करिब १३ करोड ७५ लाख रुपैयाँ तिर्न बाँकी छ। उक्त रकम लामो समयदेखि प्राप्त हुन नसक्दा निगमको Cash Flow मा समेत समस्या देखिएको उनले बताए।

सरकारी प्रयोजनका लागि सञ्चालन गरिएका उडानहरूको रकम समयमा प्राप्त नहुँदा निगमले दैनिक सञ्चालन खर्च तथा अन्य वित्तीय दायित्व व्यवस्थापनमा समेत दबाब महसुस गरिरहेको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार बक्यौता रकममा २००५ सालको विदेशी भ्रमणका लागि गरिएको उडानबापत ४ करोड २७ लाख रुपैयाँ, कोभिड–१९ को समयमा औषधि तथा स्वास्थ्य सामग्री ढुवानीका लागि गरिएको उडानबापत १ करोड ५४ लाख रुपैयाँ बाँकी छ।

त्यस्तै, पाकिस्तानमा आएको बाढीका क्रममा सञ्चालन गरिएको Rescue Flight बापत १ करोड १४ लाख रुपैयाँ र इजरायलबाट नेपाली नागरिकको उद्धारका लागि सञ्चालन गरिएको Rescue Flight बापत ५ करोड ७८ लाख रुपैयाँ प्राप्त हुन बाँकी रहेको उनले जानकारी दिए।

निगमले सम्बन्धित सरकारी निकायसँग पटक–पटक पत्राचार गरे पनि उक्त रकम पूर्ण रूपमा प्राप्त हुन नसकेको बताइएको छ।

कम ब्याजदरमा ऋण लिन निजी बैंकका प्रस्ताव

कार्यवाहक महाप्रबन्धक कलाखेतीले निगमलाई कम ब्याजदरमा ऋण उपलब्ध गराउने प्रस्ताव निजी बैंकहरूबाट आएको समेत समितिलाई जानकारी गराएका छन्।

निजी बैंकहरूले तुलनात्मक रूपमा कम ब्याजदरमा Loan उपलब्ध गराउने प्रस्ताव गरे पनि कर्मचारी सञ्चय कोषबाट लिएको ऋणसम्बन्धी शर्तका कारण निगमले त्यस्तो विकल्प तत्काल प्रयोग गर्न नसकेको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार कर्मचारी सञ्चय कोषबाट लिएको ऋण पूर्ण रूपमा भुक्तानी गरेपछि मात्र अन्य Financial Institution बाट ऋण लिन सकिने प्रकारको शर्त रहेकाले निगमले कम ब्याजदरको विकल्पमा जान कठिनाइ भएको हो।

यसले निगमको ऋण व्यवस्थापनलाई थप जटिल बनाएको कलाखेतीले बताए। यदि ऋणको ब्याजदर घटाउन वा ऋणलाई Restructure गर्न सकिएमा निगमको वित्तीय भार उल्लेख्य रूपमा कम हुने उनको भनाइ छ।

पुराना सुधार प्रतिवेदन कार्यान्वयन नहुँदा समस्या

निगमको वर्तमान वित्तीय संकटमा विगतमा गठन भएका विभिन्न अध्ययन तथा सुधार समितिका प्रतिवेदन कार्यान्वयन नहुनु पनि अर्को कारण रहेको कलाखेतीले बताएका छन्।

नेपाल एयरलाइन्सको सुधारका लागि विगतमा विभिन्न समयमा अध्ययन समितिहरू गठन भएका थिए। ती समितिले निगमको व्यवस्थापन, आर्थिक अवस्था, ऋण, सञ्चालन तथा संस्थागत सुधारका विषयमा विभिन्न सुझाव दिएका थिए।

तर ती सुझावलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न नसकिएको उनले बताए। निर्णय गर्ने तहमा रहेका सम्बन्धित पक्षबाट पछि कार्यान्वयनमा पर्याप्त चासो नदेखाउँदा सुधार प्रक्रिया थप जटिल बनेको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार एउटै समस्याबारे पटक–पटक अध्ययन तथा प्रतिवेदन तयार भए पनि कार्यान्वयन पक्ष कमजोर रहँदा अपेक्षित सुधार हासिल हुन सकेको छैन।

Loan Restructuring र Management सुधारमा जोड

कलाखेतीले निगमको वित्तीय अवस्था सुधारका लागि एकैपटक विभिन्न पक्षमा काम गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।

उनका अनुसार Loan Restructuring, Interest Rate Reduction, Government Support र Managerial Improvement निगम सुधारका प्रमुख आधार हुन्। ऋणको ब्याज खर्च घटाउन सकिए निगमलाई Profitability तर्फ लैजान सहज हुने उनले बताएका छन्।

सरकारी निकायबाट उठ्न बाँकी रकम समयमै प्राप्त हुने व्यवस्था गर्नुपर्ने, ऋणको Financial Burden कम गर्नुपर्ने तथा व्यवस्थापन प्रणालीमा सुधार गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ।

निगमको Cash Flow सुधारका लागि आम्दानी बढाउनेसँगै खर्च व्यवस्थापन र पुरानो ऋणको दायित्वलाई व्यवस्थित गर्ने विषय पनि महत्वपूर्ण हुने उनले बताए।

समितिमा निगमको आर्थिक अवस्थाबारे छलफल

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा पर्यटन समितिको बैठकमा नेपाल एयरलाइन्सको वित्तीय अवस्था, ऋण दायित्व, सरकारी बक्यौता तथा संस्थागत सुधारका विषयमा छलफल भएको हो।

निगमको वित्तीय अवस्था सुधार गर्न दीर्घकालीन योजना आवश्यक रहेको र विगतका सुधार सुझावलाई कार्यान्वयनमा लैजानुपर्ने विषय बैठकमा उठाइएको छ।

निगम राष्ट्रिय ध्वजावाहक भएकाले यसको वित्तीय तथा व्यवस्थापकीय अवस्था सुधार गर्नु महत्वपूर्ण रहेको सन्दर्भमा समितिमा छलफल भएको हो।

कलाखेतीले निगमको समस्या समाधानका लागि सरकार, ऋणदाता संस्था तथा व्यवस्थापनबीच समन्वय आवश्यक रहेको बताएका छन्। विशेषगरी उच्च ब्याजदरका कारण सिर्जना भएको वित्तीय दबाब कम गर्न सकिए निगमको सञ्चालन क्षमता तथा आर्थिक अवस्था सुधार गर्न सहज हुने उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार निगमको वित्तीय सुधार केवल थप ऋण लिएर मात्र सम्भव नहुने भएकाले पुरानो ऋणको व्यवस्थापन, ब्याजदरमा पुनरावलोकन, सरकारी बक्यौता असुली र व्यवस्थापकीय सुधारलाई एकीकृत रूपमा अघि बढाउन आवश्यक छ।

यसरी नेपाल एयरलाइन्स अहिले उच्च ऋण दायित्व, महँगो ब्याजदर, सरकारी निकायबाट उठ्न बाँकी रकम तथा विगतका सुधार सुझाव कार्यान्वयन नहुँदा वित्तीय दबाबमा रहेको देखिएको छ। निगमको वित्तीय अवस्था सुधारका लागि ऋण Restructure र ब्याजदर घटाउनेदेखि सरकारी सहयोग तथा व्यवस्थापन सुधारसम्मका उपाय अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता कार्यवाहक महाप्रबन्धक कलाखेतीले औँल्याएका छन्।