भारतले खानेतेलको भन्सार घटाउँदा नेपालका उद्योगमा बढ्यो चुनौती

८ असोज, काठमाडौं । चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा भारतले पाम, सोयाबिन र सूर्यमुखीलगायत Edible Oil को आयातमा लाग्ने Customs Duty उल्लेख्य रूपमा घटाएको छ। भारत सरकारले परिमार्जित भन्सार दर बिहीबार (२४ सेप्टेम्बर) देखि लागू गरेको हो।

भारतीय उपभोक्तालाई चाडपर्वको समयमा सस्तो Edible Oil उपलब्ध गराउने र बढ्दो महँगी (Inflation) नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले Customs Duty घटाइएको भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।

पीटीआईका अनुसार कच्चा सूर्यमुखी तेलमा लाग्दै आएको १० प्रतिशत Basic Customs Duty पूर्ण रूपमा हटाएर शून्यमा झारिएको छ। त्यस्तै, प्रशोधित (Refined) सूर्यमुखी तेलको Import Duty ३२.५ प्रतिशतबाट घटाएर २२.५ प्रतिशत कायम गरिएको छ।

कच्चा पाम र सोयाबिन तेलको Customs Duty पनि १० प्रतिशतबाट घटाएर ५ प्रतिशत बनाइएको छ। त्यसैगरी, Refined पाम तथा सोयाबिन तेलमा लाग्ने शुल्क ३२.५ प्रतिशतबाट घटाएर २७.५ प्रतिशतमा झारिएको छ।

यसअघि २०२५ को सुरुवातमा भारतले कच्चा खानेतेलको Import Duty २० प्रतिशतबाट घटाएर १० प्रतिशतमा झारेको थियो। अहिले गरिएको Customs Duty कटौती त्यसैको थप निरन्तरता भएको बताइएको छ।

भारतीय Industry Sector ले चाडपर्वका बेला घरायसी उपभोगसँगै Hotel, Restaurant, Catering तथा मिठाई उत्पादन क्षेत्रमा Edible Oil को Demand बढ्ने भएकाले Customs Duty कटौतीले Retail Price घटाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरेको छ। विशेषगरी दक्षिण भारतमा सूर्यमुखी तेलको Consumption उच्च रहेकाले त्यस क्षेत्रका Consumers ले बढी Benefit पाउने अनुमान गरिएको छ।

नेपालमा कस्तो पर्छ Impact?

भारतको Customs Duty कटौतीले त्यहाँका Consumers लाई राहत दिने भए पनि नेपालका Edible Oil Industries का लागि भने नयाँ Challenge थपिने देखिएको छ।

Edible Oil नेपालका प्रमुख Export वस्तुमध्ये एक हो। नेपाली उद्योगहरूले तेस्रो मुलुकबाट Crude Palm Oil, Soybean Oil तथा Sunflower Oil Import गरी नेपालमै Processing गरेर साफ्टा (SAFTA) सम्झौताअन्तर्गत भारतमा Zero Customs Duty मा Export गर्दै आएका छन्।

भारतमा Crude Oil को Import Duty उच्च हुँदा नेपाली Processed Edible Oil ले Indian Market मा Competitive Advantage पाउँदै आएको थियो। तर, अब भारतमै कच्चा तेलको Customs Duty शून्यदेखि ५ प्रतिशतसम्म झरेपछि भारतीय उद्योगहरूले तुलनात्मक रूपमा कम लागतमा Crude Oil Import गरी Processing गर्न सक्नेछन्।

यसले नेपाली Processed Edible Oil को Production Cost भारतीय उत्पादनको तुलनामा बढी पर्न सक्ने र Indian Market मा प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता कमजोर हुने Risk बढाएको छ। यसको असर मोरङ–सुनसरी, पर्सा र रुपन्देहीका Edible Oil Industries मा पर्न सक्ने देखिन्छ। उत्पादन घटेमा यी उद्योगमा कार्यरत Workers को Employment समेत प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता छ।

त्यसैगरी, भारतमा Edible Oil सस्तो हुँदै जाँदा नेपालमा Import Tax का कारण मूल्य तुलनात्मक रूपमा महँगो रहेमा खुला सीमाको फाइदा उठाउँदै भारतबाट नेपालतर्फ Illegal Import बढ्ने Risk पनि रहन्छ।

भन्सार छलेर आउने सस्तो Edible Oil ले कानुनी रूपमा सञ्चालन भइरहेका नेपाली Businesses तथा Domestic Market मा Unfair Competition सिर्जना गर्न सक्ने सरोकारवालाहरूको चिन्ता छ।